Kanser Taramaları
RANDEVU AL

ONLINE RANDEVU

*Saat 19.00’ dan sonraki online randevu talepleriniz için tarafınıza saat 09.00’ dan sonra geri dönüş yapılacaktır.

 

Kanser Taramaları

kanser taramaları

Kanserin erken teşhisi, başarılı tedavi şansını büyük ölçüde artırır. Kanserin erken teşhisi için iki ana bileşen; tanı ve taramadır. Tanı, semptomatik hastaları olabildiğince erken saptamaya odaklanırken; tarama ise herhangi bir semptom ortaya çıkmadan önce kanseri tanımlamak için yapılmaktadır. Tarama; hastalığı olan, ancak henüz belirtileri olmayan bireyleri tanımlamak için basit testlerin kullanılmasını ifade eder. Günümüzde oldukça sık karşılaşılan kanser problemlerinin bireylerde mevcut olup olmadığını incelemek için kanser taramaları gereklidir.

Kanser taramaları nedir?

Kanser taramaları, herhangi bir belirti ortaya çıkmadan önce kanserli olan veya kanser öncesi bölgeleri bulmak için tasarlanan bir dizi prosedürlerdir. Kanserin önlenmesi ya da başarılı bir tedavi planlaması için önemli bir adımdır. Tanımlanmayan hastalıkların incelenebilmesi için hızlı bir şekilde uygulanabilecek testleri ve muayeneleri kapsamaktadır.

Kanser taramaları nasıl yapılır?

Kanser uzmanları tarafından yapılan bazı tarama testleri şunları içerir:

  • Fiziksel muayeneler:

Anormalliklerin saptanmasına yardımcı olmak için vücudun belirli bölgelerinin muayenesi gerekir.

  • Görüntüleme testleri:

Vücuttaki alanların görsellerini üreten testler, problemin bölgesinin saptanmasında önemlidir.

  • Laboratuvar testleri:

Kan, idrar, gaita veya diğer vücut sıvıları anormallik hakkında bilgi verebilir.

Rutin sağlık muayeneleri sırasında da, uzman hekimler tarafından cilt, ağız ve tiroid kanserleri gibi problemler de değerlendirebilir. Tüm tarama testleri herkes için doğru değildir. Bireysel hastalıklar için, aile geçmişi, tıbbi öykü ya da bilinen bir genetik yatkınlık varsa; hangi testlerin uygun olduğuna karar verilmelidir.

Kanser taramaları türleri nelerdir?

kanser taramaları nelerdir

  • Meme kanseri taraması:

Meme kanseri, kadınlarda sıkça görülen kanser türlerindendir. Yapılan araştırmalar; mamografi olarak bilinen meme kanseri taraması yapılan kadınlar arasında meme kanserinden ölüm oranlarının %40 azaldığını göstermiştir.

Mamografi, bir X-ışını görüntüsü kullanarak hissedilemeyecek kadar küçük ölçekli kanserleri tespit edebilen tek yöntemdir. Tarama; meme kanserinin gelişmesini engellemez, ancak başarılı tedavi şansını arttırır. Mamografinin en büyük yararı, erken teşhistir.  Bir tarama programının etkinliği tarama sıklığına, tarama önerilerine ve tarama testinin kalitesine bağlıdır. Tarama sıklıklarının belirlenmesinde, meme kanseri büyüme oranlarının göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Tüm kadınlar, 20 yaşından itibaren kendine her ay elle meme muayenesi yapmalıdır. Memede şişlik, değişiklik veya normalde olmayan başka oluşumların fark edilmesi halinde mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır.

40 yaşından itibaren, kadınlara yılda bir kez meme muayenesi yapılmalıdır.  Ayrıca iki yılda bir olmak üzere mamografi istenilmelidir. Birinci derece meme kanseri ile ilişkili olan, kişisel meme kanseri öyküsü bulunan yüksek riskli kategorilerdeki kadınlar için tarama sıklığı arttırabilir ve taramalara daha erken yaşlarda başlanabilir.

  • Rahim ağzı kanseri taraması:

Sitolojik tarama (Pap smear) modern tıbbın en başarılı tarama türlerindendir. Bir kadının rahim ağzında kansere yol açabilecek erken anormallikleri tespit ve tedavi etmek için kullanılan yöntemdir. Düzenli olarak tarama yaptıran kadınlarda bu tür kanser vakalarının %90’a kadar azaldığı görülmüştür. Kadınlar, 30 yaşından itibaren her 1 veya 3 yılda bir rahim ağzı taraması yaptırmalıdır. Cinsel yolla bulaşan hastalıklara sahip, birden fazla cinsel partneri bulunan veya daha önceden anormal test sonuçları olan kadınlarda tarama sıklığı daha kısa aralıklarla gerçekleşmelidir.

En yaygın kullanılan tarama tekniği; rahim ağzı yüzeyinden bir hücre örneği almayı ve bunları mikroskop altında incelemek üzere bir laboratuvara göndermeyi içerir. Bazı tarama programlarında insan papilloma virüsü (HPV) de kontrol edilir. Bunun nedeni, neredeyse tüm rahim ağzı kanseri vakalarının HPV ile gelişen kronik enfeksiyondan kaynaklanmasıdır.

Tarama sonucunun anormal olması, oldukça sık karşılaşılan bir durumdur. Böyle durumlarda daha fazla ayrıntılı tetkik gerekir; tarama testi tekrarlanarak doku örneklemesini istenebilir. Anormal bir tarama sonucuna sahip olmak endişe verici olabilir. Ancak prekanseröz lezyonların tedavisi servikal kanseri önlemede oldukça etkilidir.

İlginizi çekebilir: HPV Tiplemesi ve HPV Aşısı

  • Kolorektal kanser taramaları:

Kalın bağırsak kanseri (kolon ve rektum), en yaygın kanser türlerindendir. Erken teşhis ve tedavideki ilerlemelerle kolorektal kanserlerin iyileştirilebilme oranı yükselmiştir. Kolon ve rektal kanser formlarının çoğu, önemli semptomlara yol açmamaktadır. Semptomlar ortaya çıktığında kanser ilerlemiş hale gelmektedir.

Birçok kolorektal polip türü olmasına rağmen, sadece adenomlar artan kolorektal kanser riski ile ilişkilidir. Adenomatöz polipler, kolon ve rektumun iç duvarında bulunan iyi huylu büyümelerdir. Kanser, bu polipler büyüdüğünde ve hücreleri çevreleyen dokuyu istila etmeye başladığında gelişir. Poliplerin çıkarılması kolorektal kanserin gelişmesini önleyebilir. Kanser öncesi polipler, kolonoskop adı verilen esnek ışıklı bir tüp kullanılarak ağrısız bir şekilde çıkarılabilir. 50 ile 70 yaş aralığındaki bireylere 2 yılda bir gaita testi, 10 yılda bir ise kolonoskopi önerilmektedir. Ailede kolorektal kanser öyküsü varsa tarama sıklığı arttırılmalıdır.

Kanser taraması hangi bölümde yapılır?

Kanser taramaları, aile sağlığı merkezlerde veya aile sağlığı merkezlerinin yönlendirmiş olduğu tıbbi bölümlerde yapılabilir. Taramalar, genellikle taramanın yapılacağı bölgenin uzmanlık alanlarında gerçekleştirilir. Meme kanseri veya rahim ağzı kanserlerinin taramaları kadın hastalıklarının dahil olduğu; kolorektal kanser taramaları ise genel cerrahi bölümlerinde uygulanabilir.

Kanser taramalarının özellikleri nelerdir?

Herhangi bir tarama tekniğinden alınan sonucunun güvenirliği için bir dizi faktör dikkate alınmalıdır. Kanser taramalarında bulunması gereken önemli kriterler şöyledir:

  • Hassasiyet:

Bir kanseri tespit etme etkinliğidir.

  • Özgüllük:

Testin hastalıksız olanlarda negatif sonuç vermesidir.

  • Pozitif prediktif değer:

Pozitif test sonucu alınan bireylerin hastalığa ne ölçüde sahip olduğudur.

  • Negatif prediktif değer:

Negatif test sonucu alınan bireylerde hastalığın bulunabilme oranıdır.

  • Kabul edilebilirlik:

Testin uygulandığı kişilerin test edilme derecesidir.

Yorumlar

Bir yorum yazınız